ተገኝ ብሩ
የኑሮ ውድነት የማህበረሰባችን ዋንኛ ጉዳይ፤ የእለት ተዕለት ህይወታችን መነጋገሪያ አጀንዳ ከሆነ ከረምረም ብሏል። እርግጥ የቅርቡን ስለምናውቅ የኑሮ ውድነት የአገራችን ብቻ ችግር መስሎ ታይቶን ይሆናል፤ነገር ግን የዓለም አብዛኛው አገራት ሀያላኑ እነኳን ሳይቀሩ ዛሬ ላይ በተለያየ መልኩ ኢኮኖሚያቸው እንቅፋት ገጥሞታል።
የኮሮና ወረርሽን ተከትሎ የአለም ኢኮኖሚ ድባቅ ተመቷል። አንድ አለማቀፍ ትልቅ ተቋም አለም እስካሁን ድረስ ብቻ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ያጣችው ሀብትዋ የአሜሪካንን ጠቅላላ ሀብት እንደሚያክል በመረጃው ይፋ አድርጓል ።
በእርግጥ ሀያላኑ በኢኮኖሚ ቀድመው ፈርጥመዋልና ችግሩን ተቋቁመው ወደፊት ለመሻገር ጊዜ ላይፈጅባቸው ይችላል። ነገር ግን እኛን የመሰለ ታዳጊና ገና በሁለት እግሩ ያልቆመ ኢኮኖሚያዊ አቅም ላይ ያሉ ሀገራት መላ ዘይደው ጠንክረው ካልሰሩ የሚገጥማቸው ፈተና ከባድ ይሆናል።
ኢትዮጵያም የኮሮና ቫይረስና ሌሎች ዓለማቀፍ ነባራዊ ሁኔታ መሰረት ያላቸው የኢኮኖሚ ስርዓት መዋዠቅ ለመቋቋም ብሎም ባነሰ ጉዳት ለማለፍ ጥረት በማድረግ ላይ ትገኛለች።
እንደ አገር የሰከነ ኢኮኖሚያዊ ስርዓት ለመዘርጋት የሚደረገው ጥረት በተለያዩ እንቅፋቶች መፈተኑ አልቀረም። በተለይ የገበያ ስርዓቱን የተረጋጋ እንዲሆንና ማህበረሰቡ ላይ የሚደርሰውን የኑሮ ውድነት ጫና ለመቀነስ የሚደረገው ጥረት በብዙ ፈታኝ ጉዳዮች ተሞልቷል።
ለዚህ የኑሮ ውድነትና የማህበረሰብ ኢኮኖሚያዊ ችግር መንስዔ ተብለው የሚጠቀሱ ጉዳዮች በርካታ ቢሆኑም ለኑሮ ውድነቱና ለዋጋ መናር ትልቁን ድርሻ የሚወስዱት በገበያው ሰንሰለት ላይ የሚገኙት ነጋዴዎችና የቁጥጥር ስርዓቱ መላላት እንደሆነ ይጠቀሳል።
በተለይ አንዳንድ ህገወጥ ነጋዴዎችና ባለሀብቶች ለሀብታቸው ምንጭ፤ ለመክበራቸው መነሻ የሆነው ህብረተሰብ በመበደል በአቋራጭ እና በፍጥነት ለመክበር የሚያደርጉት ጥረት ውጤት ነው።
እነዚህ ስግብገብ ነጋዴዎች የማህበረሰብ ጉዳይ የማይገዳቸው የአገር ኢኮኖሚያዊ ችግርና ህልውና ጉዳያቸው አይደለም። በተለያየ መልኩ ገበያው ላይ አለመረጋጋት እንዲከሰት በዚያም ተጠቃሚ ለመሆን የተለያዩ እቅዶችን ይነድፋሉ።
በዚህም ገበያውን ባለመረጋጋት እንዲናጥ ህብረተሰቡ እንዲማረር ያደርጉታል። የእነሱ ገቢ ማደግና በአጭር ጊዜ በርካታ ገንዘብ መሰብሰብ እንጂ የማህበረሰቡ ችግር አይታያቸውም።
ህገወጥና ራስ ወዳድ ነጋዴዎቹ ገበያ ላይ ያለው ምርት በመሰብሰብ የአቅርቦት ችግር እንዲፈጠር ያደርጋሉ። የተፈጠረው የአቅርቦት እጥረት በመጠቀም መልሰው ለህብረተሰቡ በማቅረብ በእጥፍ አትርፈው ይሸጡታል።
በቅረቡ በከተማችን የሰማነው ዜና ለዚህ እንደማሳያ መጥቀስ ይቻላል። ለማህበረሰብ የዕለት ተዕለት ፍጆታ የሚውሉ የምግብና የተለያዩ መገልገያ ቁሳቁሶች በህብረተሰብ ጥቆማ በተለያዩ ቦታዎች መገኘቱ ግለሰቦቹ ወይም ስግብግብ ነጋዴዎቹ ለህብረተሰቡ ችግር ግድ እንደሌላቸው ትልቅ ማሳያ ነው።
የምግብ ዘይት እጥረት ተከስቷል ዋጋው በየጊዜው እየጨመረ ህብረተሰቡ ተቸግሯል ከሚል ዜና ቀጥሎ ከሚሊዮን ጀረኪና በላይ የምግብ ዘይት በአንድ መጋዘን ውስጥ በህገወጥ መንገድ ተከማችቶ ተገኘ የሚል ወሬ ሲሰማ እጅጉን ያስከፋል።
ለህገወጥ ነጋዴዎቹ መግሪያ የሚሆን ለጥፋተኞቹ መመለሻ የሚበጅ ህጋዊ አሰራሮች በትክክልና በተገቢው መጠን መተግበር አለመቻሉ ችግሩ እንዳይቀረፍ አድርጎታል።
የተረጋጋ ኢኮኖሚ ለሰከነ ፖለቲካና ዘላቂ ለሆነ ሰላም መሰረት ነው። ማህበረሰቡን በተሻለ የገበያ ስርዓት ማገበያየት፣ ስርዓታዊ የሆነ የግብይት ስርዓት መዘርጋትና ገበያውን የሚመሩ ተዋናዮች ህጋዊና ህግን ተከትለው የሚሰሩ ማድረግና አቅርቦትን በተቀላጠፈና በቂ በሆነ መልኩ ማሰናዳት ለተረጋጋ ኢኮኖሚ ለጤናማ የግብይት ስርዓት መኖር ዋንኛ ተግባራት ናቸው።
ህገወጡን ነጋዴ በትክክል አገልግሎትን ለማህበረሰቡ እንዲያደርስ ማድረግ፣ በገበያው ውስጥ ያለው ሰንሰለት ያጠረና ህብረተሰቡ በቀጥታ ከምርት አቅራቢው ጋር እንዲገናኝ ማድረግ፣ጠንካራ የአሰራር መዋቅሮችን መዘርጋትና ገበያው ላይ ያሉ ተዋናዮች ማህበረሰብ አቀፍ ማድረግ ተገቢ ነው።
ህብረተሰቡን ያለግባብ ለመበዝበዝና በአጭር ግዜ ለመክበር የሚሯሯጡ ነጋዴውዎች አንድ ያላሰቡት አልያሚ ያልተገነዘቡት እውነት አለ። ማህበረሰቡ የሀብታቸው ምንጭ መሆኑንና ያለሱ ያሰቡበት ግብ ላይ መድረስ እንደማይችል።
የንግድ ተቋማቱና የአገልግሎት መስጫ ድርጅቶቹ በህብረተሰቡ እደሚጠበቁ ብሎም የማህበረሰቡ ህልውና አደጋ ላይ ከሆነ ዋስትና በፍፁም ሊኖራቸው እንደማይችል በቅጡ የተረዱት አይመስልም።
እውነታው ግን ሌላ ነው። ነጋዴው ለራሱ ብሎ የገበያው መረጋጋት ዋንኛ ተዋናይ መሆን ይገባዋል። ነጋዴው ወይም ባለሀብቱ ለንብረትና ሀብቱ ዋስትና ማህበረሰቡ ነው። ለሀብቱ መነሻም የሆነው ያው ማህበረሰብ።
ማህበረሰቡ በኑሮ ውድነት መማረሩ ብሎም ወደ ተስፋ መቁረጥ ውስጥ መግባቱ ለነጋዴዎቹና ለባለሀብቶቹ ትልቅ ስጋት ነው። ሰላማዊ በሆነ መልኩ የሚነግድበት የንግድ ድርጅቱ አልያም መስሪያ ቦታው ተቋሙ የሚገኘው በዚያው ማህበረሰብ አካባቢ ነው። ስለዚህ ጥበቃ ያሻዋል። የሚጠብቀው ደግሞ ማህበረሰቡ ነው።
ነገር ግን ማህበረሰቡ በዚያ የንገድ ተቋም ቢበዘበዝ ያላግባብ ቢበደል፤የንግድ ድርጅቱ እንዲጠብቅለት የሚጠበቀው ማህበረሰብ ጠባቂ ሳይሆን ስጋት ይሆናል። የራበው በኑሮ ውድነት ውስጥ የሚዋዥቅ ማህበረሰብ ላይ ለብቻ ተነጥሎ በድሎትና በፍስሀ መኖር ፈፅሞ አይቻልም።
ስለዚህ ያንን ህብረተሰብ መጠበቅ ያን ህዝብ በኑሮ ጫና ተስፋ እነዳቆርጥ ነጋዴው ብሎም ባለሀብቱ ለራሱ ሲል ሊያደርገው ይገባል።
የሰከነ ኢኮኖሚያዊ ስርዓት እንዲኖር፣ የዜጎች ገቢ የተሻለ አኗኗራቸውም የተደላደለ ማድረግ ይቻል ዘንድ የሁሉ ዜጋ ትብብር ወሳኝ ነው።
ነጋዴው አትርፎ የተሻለ ገቢ እንዲያገኝ በዚህም አገርና ህዝብ ተጠቃሚ እንዲሆን መስራት ይጠበቅበታል። የሚያተርፈው ህዝብን አማሮ፤የሚከብረው በህገወጥ ምንገድ እራሴን ብቻ ብሎ ግን ፈፅሞ መሆን የለበትም።
ነጋዴ ሆይ ስማ!ለራስህ ብለህ ህብረተሰቡን ጠብቅ ለንብረትና ለደህንነትህ ብለህ የህብረተሰቡን ደህንነት ጠንቅቀህ ጠብቅ። ኋላ ዋጋ እንዳትከፍል ዛሬ በዋጋው ሽጥ። የቱንም ያህል የሀብት ጫፍ ላይ ብትደርስ፤ከሁሉም ከፍ ብለህ ብትታይ የምትኖረው ከዚያ አንተን ከፍ ካደረገህ ማህበረሰብ ጋር ነው። የሀብትህ ምንጭ ይህ ማህበረሰብ ነው። እዚህ ማህበረሰብ ላይ ህግን ተላልፈህ አትገኝ። አበቃሁ፤ቸር ይግጠመን።
አዲስ ዘመን የካቲት 09/2013