![](https://press.et/wp-content/uploads/2019/10/ታተተተ-2-11-2-8.png)
የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ባለፈው ሳምንት የህዝብ ተወካዮችና የፌዴሬሽን ምክር ቤቶች የ2012 የጋራ መክፈቻ ላይ ባደረጉት ንግግር ትኩረት ካደረጉባቸው ጉዳዮች ውስጥ አንዱ የኑሮ ውድነትን መከላከል ነው፡፡ በዚህ መሰረት በያዝነው በጀት አመት መንግስት በአንድ በኩል ዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ የህብረተሰብ ክፍሎች በኑሮ ውድነት ለችግር እንዳይጋለጡ ለማድረግ መንግስት የተለያዩ የምግብ ሸቀጦችን ከውጭ በማስገባት ገበያውን ለማረጋጋት እንደሚሰራ የገለፁ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ ህገወጥ ንግድን በመቆጣጠር የዋጋ ንረቱ እንዳይባባስ እንደሚሰራ ጠቁመዋል፡፡
ይህ የመንግስት የትኩረት አቅጣጫ በአጭር ጊዜ እቅዱ መስራት ከሚገባቸው መሰረታዊ ጉዳዮች አንዱ ሊሆን እንደሚገባ ካለፈው አመት ተሞክሮም የተገነዘበው እንደነበር ማየት ይቻላል፡፡ ምክንያቱም ባለፈው አመት በአገራችን ከተፈጠረው የፖለቲካ አለመረጋጋት ጎን ለጎን የኢኮኖሚ አሻጥሮችም እንደነበሩ የሚታወስ ነውና፡፡ በዚህ የተነሳም በተለይ በምግብ ሰብሎች ላይ ከፍተኛ የዋጋ ንረት ተከስቶ ቆይቷል፡፡
እነዚህ የዋጋ ንረቶች ደግሞ በአብዛኛው ሰው ሰራሽ ነበሩ፡፡ ምክንያቱም በአገሪቱ ምንም አይነት የዋጋ ጭማሪ ለማድረግ የሚያስችሉ ነባራዊ ሁኔታዎች በሌሉበት ሁኔታ ጭምር አላግባብ የሆኑና የአብዛኛውን የህብረተሰብ ክፍል የመግዛት አቅም የሚፈታተኑ የዋጋ ጭማሪዎች ሲደረጉ ነበር፡፡ አንዳንዶቹ ጭማሪዎች ደግሞ በአንድ ጊዜ ከ100 % በላይ የተደረጉበትን ሁኔታ ስንመለከት ሆን ተብሎ ህዝብን በማማረር መንግስትን ጫና ውስጥ ለመክተት የተደረጉ አሻጥሮች እንደነበሩ እንገነዘባለን፡፡
እነዚህን አሻጥሮች ተከትሎ መንግስት በተለይም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በቅርቡ በወሰደው ህጋዊ እርምጃ ደግሞ የዋጋ ንረቱ በአጭር ጊዜ ሲስተካከል ተስተውሏል። ለዚህም በተለይ በህገወጥ የአትክልትና ፍራፍሬ ንግድ ላይ በወሰደው እርምጃ ከፍተኛ የዋጋ መረጋጋት መፈጠሩ ችግሩ ሆን ተብሎ የተከሰተ እንደነበር ያሳያል፡፡
ህገወጥነትን የመከላከል እርምጃው ሙሉ በሙሉ ስኬታማ ሊሆን የሚችለው ደግሞ ህብረተሰቡና መንግስት በጋራ መስራት ሲችሉ ነው፡፡ በተለይ አንዳንድ ጊዜ መንግስት እርምጃ መውሰድ ሲጀምር አንዳንድ ነጋዴዎች በአንድ በኩል በህብረተሰቡ ውስጥ ሆነው የሚሰሩትን አሻጥር በጓሮ በር ሲፈፅሙ ይስተዋላል፡፡
በመሆኑም ህብረተሰቡ እንዲህ አይነት ህገወጦችን በማጋለጥና ከመንግስት ጎን በመሆን ህገወጥነትን በመከላከሉ ረገድ የድርሻውን ሊወጣ ይገባል፡፡ አላግባብ የሆኑ የዋጋ ጭማሪዎች ሲከሰቱም አሜን ብሎ ከመቀበል ይልቅ ለምን ብሎ መጠየቅና መብቱን ማስጠበቅ ይኖርበታል፡፡ በሌላ አነጋገር ኅብረተሰባችን ‘ከግዴለም ይሁን’ አስተሳሰብ መውጣት አለበት።
መንግስት እንዲህ አይነት ህገወጥ የዋጋ ንረቶችን ለመቆጣጠር የጀመራቸውን ስራዎች አጠናክሮ መቀጠል አለበት፡፡ በተለይ በተጨባጭ ገበያው እንዳይረጋጋ ተገቢ ያልሆነ ጭማሪ የሚያደርጉና ሸቀጦችን በመደበቅ በገበያው ውስጥ እጥረት እንዲያጋጥም በማድረግ የገበያ አሻጥር በሚሰሩ ነጋዴዎችና ህገወጥ ደላሎች ላይ የጀመረውን እርምጃ ያዝ ለቀቅ ማድረግ ሳይሆን በዘላቂነት ማካሄድ አለበት፡፡
በተለይ የዋጋ ንረቱን ሆን ብሎ በመፍጠር መንግስትን ውጥረት ውስጥ ለመክተትና በህዝብ ዘንድ ተዓማኒነት እንዲያጣ በማድረግ በህዝብና በመንግስት መካከል መተማንን ለማጥፋት የሚሰሩ ኃይሎች ከዚህ ድርጊታቸው እንዲቆጠቡ በመግለጫ ከማስፈራራትና የተለያየ ስያሜ ከመስጠት ይልቅ ጠንከር ያለ እርምጃ መውሰድ ይገባል፡፡
ከዚህም ጎን ለጎን በንግድ ስርዓቱ ላይ ነጋዴውንና ሸማቹን የሚያስማሙ ህጋዊ አሰራሮችንም መዘርጋት ይገባል፡፡ ለምሳሌ በአገራችን የትርፍ ህዳግ ባለመኖሩ ለህገወጥ ነጋዴዎች ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ህጋዊ ነጋዴውም ስራውን በአግባቡ እንዳያከናውን አሉታዊ ተፅዕኖ ይፈጥራል፡፡ በመሆኑም እንዲህ አይነት ክፍተቶችን በመለየትና በመድፈን የንግድ ስርዓታችን መስመር እንዲይዝ ማድረግ በተለይም ይህ ኃላፊነት ከተጣለባቸው አስፈጻሚ አካላት የሚጠበቅ ጊዜ የማይሰጠው ተግባር ነው!
አዲስ ዘመን ጥቅምት 3/2012