ዘካርያስ ዶቢ
አንድ እናት አንግዳ ይመጣባቸዋል።ትልቅ እንግዳ።ሰሞኑን ኤሌክትሪክ ጠፍቶ እንጀራ ከጋገሩ መቆየታቸውን ነገሩን።ትልቅ ሰው ብልህ ነው።ድርቆሹን ምኑን ምኑን እያሉ ቆይተዋል።አልፎ አልፎ ነው እንጀራ የሚገዙት።የግድ እየሆነባቸው ፤ ለቤተሰቡ ሲሉ።አሁን እንግዳቸውን ለመቀበል የግድ እንጀራ መግዛት ነበረባቸው።
ከእንግዳው ጋር ትውውቅ ስለነበረን እሳቸው ጋ የወሰድኩት እኔ ነበርኩ።ቡና ሳትጠጣ አትሄድም ብለው ይዘውኝ እዚያ ቆየሁ።የጓዳውንም የእልፍኙንም እያሉ ናቸው።ተጫወቱ ይሉናል።
እንጀራው ተገዛ፤ ጥሩ አንጀራ ያቀርባል ከተባለ ሱቅ።ገበታ ቀረበ ።ብላ እያሉ በቆየው ወግ መሰረት እንጀራውን እየቆረሱ ወደፊቱ ያስቀምጣሉ።እንጀራው ተገዝቶ ነው፤ ባይበላ ይሻላል፤ እውነቴን ነው ሲሉ አብራሩ።በመሀል አንዱን ቁራሽ እንጀራ በጣቶቻቸው ላይ አርገው እየመዘኑና አይኑንና ሰበከቱን እየተመለከቱ ቆዩ፤ ገለባ እኮ ነው ብለው በጣም አዘኑ። ከምጣዱስ እንዴት ወጣላቸው ፤ አሁን ይህን እንጀራ ሁለት ሶስቱን አንድ ሰው ቢበላ ይገመታል? ሲሉ ራሳቸውን ጠየቁ።የባሰ አታምጣ፤ ሆድ እንዳረጉት ነው፤ ሰው ደህና ብለው ነገሩን ሁሉ ቀለል አረጉት።ትልቅ ሰው!
የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል።የምግብ ቤት ደንበኞች ፈተናም ጨምሯል።ፊት የእንጀራው መሳሳት ያነጋግር ነበር።በትንሽ ወጥ ወዲያው እንዲያልቅ ተደርጎ ነው አሉ እንጀራው የሚጋገረው፤ተጨማሪ ወጥ መጠየቅማ አይታሰብም ።የዘንድሮ እንጀራ ገና ወጥ ሲያርፍበት ይፈርሳል። አንድ የሆቴል እንጀራ አቅራቢ ያለው ታወሰኝ።ባለሆቴሎች ወፍራም እንጀራ አይፈልጉም፤ አይገዙንም፤ ተጨማሪ ወጥ ያስጠይቃል የሚሉት ነገር አላቸው ያለኝ።
ሆቴል ቤቶች የራሳቸው ችግር ያለባቸው ቢሆኑም፣ የኑሮ ውድነቱ እየከፋ መምጣት እነሱንም ግራ ሳያጋባቸው የቀረ አይመስለኝም።ዋጋ እንዳይጨምሩ ሰው የሚከፍለው የለውም ፤ ይቺው ገበያ ልትሸሻቸው ነው።የሚሻለው ብለው የያዙት መጠንና ይዘት መቀነስን ነው።ለዚህ ነው እንግዲህ ሲም ካርድ የምታህል እንጀራ የሚያቀርቡት፡፡
በደህና ጊዜ ወደ ሹሮ ቤት ተመልሰናል። ከተሞቻችን ሹሮ በሹሮ ሆነዋል።ለካስ ሹራችን እንዲህ ይጣፍጣል።ችግር በደንብ አርጎ አሳየን።አዲስ አበባ የሹሮ ቤት በአይነት በአይነት አፍርታለች።የእሱም ዋጋ ዋዛ ሆኖ አይደለም ተመስገን ያልኩት፤ ስለሚሻል ነው።ያ ባይሆን ስጋና ስጋ ነኩ ቅቤው ሰማይ በነካበት ዘንድሮ ምን ይውጠን ነበር። ያም ያም የምግብ አይነት መጠኑ ወርዷል። ጎረምሳ አይደለም ማንኛውም ሰው በአንዴ እልፍ ቢል በሁለቴ ጉርሻ ሊያጠናቅቃቸው የሚችሉ ሆነዋል።
ይህ ምግብ አንጀታቸው ጠብ አልል ያላቸው ደግሞ መዘየዳቸውን ቀጥለዋል።የኑሮ ውድነቱ አዲስ አይደለም፤ቆይቷል ከጀመረ።ያሁኑ ባናት ባናቱ መሆኑ ነው ክፋቱ።ፊት አምስት አስር አንድ የሚሉት አበላል ነበር።አምስት ሰአትና አስራ አንድ ሰአት ላይ መብላት።የቁርስን ወጪ መቀነስ።አሁን ደግሞ የምግቡ መጠን እያነሰ ቢያስቸግር ሁለት ባንድ ማዘዝ ውስጥ ተገብቷል።እስቲ እነዚህን የተመለከተ ትልቅ ሰው ሆዳም፤ እንኳን የሸመተ ያረሰም አይችለው ይላል፤ አይልም፤ ይህን ኑሮ እያስተዋለ ምኑ ላይ አደረስከን ከማለት በላይ ምንም ሊል አይገባም።
በዚህ ላይ የእንጀራው ይዘት በእጅጉ ማነጋገር ከጀመረ ቆይቷል።ለጤፍ እንጀራ እየተከፈለ የጤፍ እንጀራ አምሮት ውስጥ እየተገባ ነው፤ ጥሩ እንጀራ ያየ አንድ ጓደኛችን የዛሬው እንጀራ ጤፍ አለበት ነው ያለው።
ጤፍ ከተለያዩ ጥራጥሬ ፣ ሩዝ ፣ ቆጮ ከጤፍ ጋር እየተቀየጠ እንጀራ መቅረቡ ያነጋግር ነበር። ይህ ለምን ይሆናል ለጤፍ እንጀራ እየከፈልን በቆሎ ለምን እንድንበላ ይደረጋል እንል ነበር።አሁን ግን እሱን የሚያስመርጥ ዘመን ውስጥ ከገባን ቆየን።
የግዥ እንጀራ ጄሶ፤ሳጋቱራ፣ የሚባሉት ባእድ ነገሮች ከጤፍ ጋር እንጀራ እየተባሉ ይቀርባሉ።በርበሬ ከሸክላ ጋር።ይሄ ደግሞ ሌላ ትልቅ በደል ነው።በእርግጥም ካለፈው የባሰ ነገር ውስጥ ገብተናል።“ጄሶውን አታድርጉ አላልንም ግን አታብዙት” ያለው ማን ነበር?
ጥሩ እንጀራ ለመብላት ጤፉን ቆሞ ማስፈጨት ያስፈልጋል የሚሉ አጋጥመውኛል።ይህ ግን ጊዜ ይፈልጋል።ጥቂቶች ይህን ሊያደርጉ ይችላሉ። ቆሞ ማስፈጨት በተለይ ስራ ውሎ ለሚገባ ሰው ይከብዳል። ምክንያቱም ወረፋ ብቻ አይደለም፤ ጤፍ አሁን አይፈጭም፤ በርበሬ አሁን አይፈጭም፣ ወዘተ ይባላሉ።እህል በአይነት በአይነቱ እየተደረገ ስለሚፈጭም መቆየቱ ችግር የለውም።
ጉዳዩ ሌላ ነው፤ ቅሸባ እና ቅየጣ ።ባለወፍጮ ቤቶቹ ይሁኑ ሰራተኞቹ ይቀሽባሉ ይባላል።እህሉ እርሶ ባሉበት የሚፈጭ ከሆነ ሊቀሸብ አይችልም። በቆሎም ሆነ ሩዝ ወይም ሌላ የእህል አይነትን መቀየጥ አይቻልም።
በዚህ የተነሳ በጣም የተወሰኑ ሰዎች ናቸው እንደ ፊቱ ቆመው የሚያስፈጩት።እነዚህን ደንበኞች ባለወፍጮ ቤቶቹና ሰራተኞቹ ሳይጣሏቸው አይቀርም።ሌሎች ጤፉን መርጠው ክፍለው ወደ ቤታቸው ይሄዳሉ።ዱቄቱ ብዙ ጊዜ ማታ ላይ ይመጣል።ይህ መሆኑ ባልከፋ።ነጭ ብለው ያስፈጩት ጤፍ ሰርገኛ ሆኖ ይመጣል፤ ምነው ብለው ቢጠይቁ አንዳንዱ ነጭ ጤፍ ውስጠ ጠቁር ነው ይባላሉ።የጤፍ ለዛው ካልጠፋ ይህም ይሁን ።
የሚከፋው ዱቁቱ ሲነፋ የበቆሎ ገለባ ውስጡ ሲገኝ ነው።በቆሎን ምን አመጣው ።የተወሰነ ኪሎ ጤፍ ተወስዶ በምትኩ በቆሎ ተደርጎበታል ማለት ነው፡፡ይሄ ታዲያ የእንጀራው አይን ሲታይ የጤፍ እንጀራ አይን መሆኑ ቀርቶ ያፈጥቦታል፤የገብስ የስንዴ እና የበቆሎ እንጀራ ይመስላል።
ባለወፍጮ ቤቱን ሄደው ምን አረኩህ ዱቄቱ ሲነፋ በቆሎ ወይም የበቆሎ ገለባ አገኘሁበት ብለው ዘራፍ ቢሉ ችግሩ ከጆንያው / ከማዳበሪያው / ነው ሊባሉ ይችላሉ።የሚደነግጥ ባለወፍጮ ካገኙ ዱቄቱን ሊቀይርሎት ይችላል።
በእያንዳንዱ ወፍጮ ቤት ፣ሆቴል ቤት ፣ወዘተ አገልግሎት ላይ ከፍተኛ ችግር እየታየ ነው።ህግን መፍራት ጨርሶ ቀርቷል።አንዳንዴ ይህን ያደረጉ ተቀጡ ሲባል ይሰማል።ህገወጦች እያደረሱ ካሉት ችግር አንጻር በቂ ነው ወይ ሲባል አይደለም ነው መልሱ።ህገወጥነቱ ከመቀነስ ይልቅ እየተፈለፈለ ያለበት ሁኔታም ይህንኑ ያመለክታል፡፡
እግዜርንም መፍራት ቀርቷል።ደንበኛዬ ያሉትን ይሄ ነገር የማይሆን ከሆነ ነገሬሃለሁ ፤ እስቲ ማልልኝ ቢሉት በሚገባ ሊምልልዎት ይችላል።ለዚያውም ትልቁ ሰው።ወረቴን ይቀማኝ ብሎ ።አንዳንድ ነጋዴዎችም በኑሮ ውደነቱና በመሳሰለው ሳይቸገሩ አልቀረም፤ አሁን አሁን ለሚያውቁት ሰው ባይሸጡም ይመርጣሉ።የሸጡት ምርት እና ሸቀጥ የማይሆን ከሆነ እንዳይወቀሱ ፈርተው።በሚያመጡት እቃ እነሱም ጥርጣሬው ስላላቸው።
ችግሩ እየጨመረ መፍትሄው እየራቀ ነው።ብዙውን ችግር ለምደነዋል።እንድ በብዙ ነገር የተቸገረ ሰው የት ልከራይ ሲል ነው የሰማሁት።እውነቱን ነው የት ልከራይ የሚያሰኝ ወቅት ነው።እስከዚያው ድረስ ግን አንድ አማራጭ አለ፤ ሆድ እንዳረጉት ነው የሚባል – ችግርን በዘዴ በዘዴ ማሳለፍ።
አዲስ ዘመን ሚያዚያ 16/2013